Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Θεραπεία (ΓΣΘ/CBT)
Η Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Θεραπεία (ΓΣΘ) είναι μία σύγχρονη, επιστημονικά τεκμηριωμένη μορφή ψυχοθεραπείας που έχει μελετηθεί εκτενώς για την αποτελεσματικότητά της τόσο σε παιδιά όσο και σε ενήλικες. Η ΓΣΘ βοηθά τον άνθρωπο να κατανοήσει καλύτερα τον εαυτό του και να μειώσει την ψυχική του δυσφορία. Η ΓΣΘ βασίζεται σε μία απλή αλλά ουσιαστική παραδοχή:
Ο τρόπος που σκεφτόμαστε επηρεάζει το πώς νιώθουμε και το πώς συμπεριφερόμαστε.
Πώς λειτουργεί
Η ΓΣΘ βασίζεται στην ιδέα ότι ο τρόπος που σκέφτεσαι επηρεάζει το πώς νιώθεις και το πώς συμπεριφέρεσαι. Συνεπώς, όταν βρίσκεσαι σε μία δύσκολη περιόδο της ζωής, μπορεί να δημιουργηθούν μοτίβα σκέψεων και αντιδράσεων που να σε εγκλωβίζουν σε έναν «φαύλο κύκλο» άγχους, απογοήτευσης ή αποφυγής.
Η Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Θεραπεία (ΓΣΘ) είναι ένας τρόπος να κατανοήσεις τι συμβαίνει μέσα σου και να αποκτήσεις πρακτικά εργαλεία για να το διαχειριστείς.
Για παράδειγμα, μια σκέψη μπορεί να πυροδοτήσει άγχος.
Το άγχος μπορεί να οδηγήσει σε αποφυγή.
Η αποφυγή όμως συχνά ενισχύει ξανά την αρχική σκέψη.
Έτσι δημιουργείται ένας κύκλος.
Στη θεραπεία μαθαίνεις να:
-
αναγνωρίζεις τις αυτόματες σκέψεις σου
-
κατανοείς πώς επηρεάζουν τα συναισθήματα και τις αντιδράσεις σου
-
αξιολογείς αν είναι ρεαλιστικές ή βοηθητικές
-
δοκιμάζεις νέους τρόπους σκέψης και δράσης
Δεν πρόκειται για «θετική σκέψη», αλλά για πιο λειτουργική και ευέλικτη σκέψη.
Η διαδικασία είναι συνεργατική. Θέτουμε μαζί στόχους και προχωράμε βήμα‑βήμα, με μικρές πρακτικές εφαρμογές στην καθημερινότητά σου.
Σε ποιες δυσκολίες μπορεί να βοηθήσει
Η ΓΣΘ αποτελεί μία από τις πιο ερευνητικά τεκμηριωμένες μορφές ψυχοθεραπείας διεθνώς και προτείνεται ως θεραπεία πρώτης επιλογής τόσο σε ενήλικες όσο και σε παιδιά, για:
-
Κατάθλιψη
-
Διαταραχές Άγχους
-
Πανικό και Φοβίες
-
Ιδεοψυχαναγκαστικές δυσκολίες
-
Μετατραυματικό στρες
-
Διατροφικές διαταραχές
-
Διαπροσωπικές δυσκολίες
-
Διαχείριση στρες και ψυχοσωματικά συμπτώματα
Η αποτελεσματικότητά της έχει επιβεβαιωθεί μέσα από σύγχρονες μετα-αναλύσεις και διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, όπως αυτές του National Institute for Health and Care Excellence και της American Psychological Association.
Πώς δουλεύουμε μαζί
Η θεραπεία ξεκινά με μια συνολική κατανόηση των διαφορετικών πεδίων της ζωής σου — των σχέσεων, της εργασίας, των καθημερινών απαιτήσεων και των προκλήσεων που αντιμετωπίζεις.
Στη συνέχεια:
-
διαμορφώνουμε μια εξατομικευμένη κατανόηση του προβλήματος
-
ορίζουμε συγκεκριμένους και ρεαλιστικούς στόχους
-
εξασκείς νέες δεξιότητες ανάμεσα στις συνεδρίες
Στα παιδιά και στους εφήβους η προσέγγιση προσαρμόζεται αναπτυξιακά:
χρησιμοποιούνται παραδείγματα από την καθημερινότητά τους, βιωματικές ασκήσεις, οπτικά εργαλεία και, όπου χρειάζεται, συνεργασία με τους γονείς.
Τα τελευταία χρόνια η ΓΣΘ έχει εμπλουτιστεί με τις λεγόμενες «θεραπείες τρίτου κύματος», οι οποίες δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στην αποδοχή των δύσκολων συναισθημάτων και την ενσυνειδητότητα (mindfulness). Οι νέες προσεγγίσεις εστιάζουν στην απόκτηση ψυχολογικής ευελιξίας. Μία από αυτές είναι η Θεραπεία Αποδοχής και Δέσμευσης (ACT).
Η θεραπεία προσαρμόζεται στις ανάγκες σου. Με γνώμονα την καλύτερη δυνατή φροντίδα μπορεί να αξιοποιηθούν συνθετικά τόσο οι κλασικές τεχνικές της ΓΣΘ όσο και των θεραπειών του Τρίτου Κύματος αλλά και της Τραυματοθεραπείας.
Διάρκεια
Η συνεδρία διαρκεί 45–50 λεπτά και πραγματοποιείται συνήθως σε εβδομαδιαία βάση.
Η ΓΣΘ είναι κατά κανόνα μια βραχεία και στοχευμένη θεραπεία. Η διάρκεια εξαρτάται από:
-
τη φύση της δυσκολίας
-
τους προσωπικούς σου στόχους
-
τον ρυθμό συνεργασίας
Η θεραπεία ολοκληρώνεται όταν έχεις αποκτήσει τα εργαλεία που χρειάζεσαι για να διαχειρίζεσαι αυτόνομα τις δυσκολίες σου.
-
Butler, A. C., Chapman, J. E., Forman, E. M., & Beck, A. T. (2006). The empirical status of cognitive-behavioral therapy: A review of meta-analyses. Clinical Psychology Review.
-
Hofmann, S. G., Asnaani, A., Vonk, I., Sawyer, A., & Fang, A. (2012). The efficacy of cognitive behavioral therapy: A review of meta-analyses. Cognitive Therapy and Research.
- James, A. C., Reardon, T., Soler, A., James, G., & Creswell, C. (2020). Cognitive behavioural therapy for anxiety disorders in children and adolescents. Cochrane Database of Systematic Reviews.